reageren | printversie

Bekwaamheidseisen in de Lerarenopleiding

Persbericht, 29 juni 2010 LPBO

Op verzoek van staatssecretairs Marja van Bijsterveldt-Vliegenthart van OCW heeft het LPBO onderzoek gedaan naar de rol van de bekwaamheidseisen in de lerarenopleidingen. In hoeverre geven ze richting aan het onderwijs aan de lerarenopleidingen? En hebben ze gevolgen voor de toetsing? Definitieve antwoorden zijn er nog niet, oordeelt het LPBO.

Uit het onderzoek van het Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs (LPBO) blijkt dat de lerarenopleidingen de bekwaamheidseisen gebruiken om een bestaand curriculum of curriculumonderdeel aan te passen, maar ook voor het ontwerp en de ontwikkeling van een geheel nieuw curriculum of onderdeel edaarvan.
Ook zijn de bekwaamheidseisen bruikbaar om toetsvormen te verbeteren. Zo hebben lerarenopleidingen de stagebeoordeling, de intake- en de procedures voor eerder verworven competenties (EVC's) en voor zij-instromers aangepast.
Veel opleidingen hebben jaarlijkse assessments ingevoer,d waarin de bekwaamheidseisen een essentiële rol spelen.
De bekwaamheidseisen zijn ook goed bruikbaar voor beschrijving van de verschillende kwaliteitsaspecten uit het accreditatiekader van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). Zo tonen de lerarenopleidingen in hun zelfevaluaties aan welke elatie er is tusen het doel en de inhoud van de opleiding en welke samenhang het programma vertoont.

Vanzelfsprekend
Het LPBO constateert dat de lerarenopleidingen het vanzelfsprekend vinden om de bekwaamheidseisen te gebruiken voor curriculumontwikkeling, de toetsing en de kwaliteitszorg.
De bekwaamheidseisen vervullen ook een belangrijke rol in de communicatie en de dialoog over het beroep, de opleiding en professionele ontwikkeling. Niet alleen met studenten, maar ook binnen en tussen lerarenopleidingen en met de scholen. Daarmee dragen de bekwaamheidseisen bij aan beoogde doelen met betrekking tot het bevorderen van de kwaliteit.

Verdere uitwerking
Hoewel de lerarenopleidingen overwegend positief zijn, plaatsen ze nog wel een paar kanttekeningen bij de bekwaamheidseisen. Zo vindt men de bekwaamheidseisen onvoldoende concreet en herkenbaar en mist men niveauonderscheidingen. Alle lerarenopleidingen hebben behoefte aan verdere uitwerking van de vakinhoudelijke bekwaamheid.
Men is van mening dat het onderlinge gewicht en de volgorde waarin de bekwaamheidseisen zijn opgesteld verwarring oproepen over het relatieve belang van afzonderlijke eisen. Daarnaast heeft men diverse wensen voor verdere aanvulling. De eerstegraads lerarenopleidingen (hbo en wo) willen dat de bekwaamheidseisen uitgebreid worden met de competentie 'onderzoek doen'.
Tot slot geven lerarenopleidingen aan dat niet alleen de bekwaamheidseisen richtinggevend zijn voor de programmering van de lerarenopleidingen, maar dat daarnaast ook andere referentiekaders zoals de Dublindescriptoren en de kennisbases zijn geïntroduceerd. Zij geven aan dat deze referentiekaders geen onderlinge samenhang vertonen en dat het moeilijk is om met alledrie evenveel rekening te houden.
In hoeverre bekwaamheidseisen richtinggevend zijn voor het curriculum en de toetsing is op dit moment volgens het LPBO nog niet definitief te zeggen.

Aanbevelingen
Het LPBO beveelt aan om lerarenopleidingen te ondersteunen door meer samenhang te creëren tussen de drie verschillende referentiekaders: de bekwaamheidseisen, de Dublindescriptoren en de kennisbases.

Studenten moeten in hun opleiding 'leren lesgeven' en daarnaast vakinhoudelijke kennis verwerven die de inhoudelijke basis vormt van die primaire beroepstaak. Lerarenopleidingen hebben hun curricula zo ingericht dat beide componenten aan bod komen, maar een evenwichtige verdeling blijkt moeilijk te vinden. Het LPBO pleit voor een duurzamere oplossing waarin de kennis- en handelingscomponent in samenhang met elkaar worden gebracht en op elkaar betrokken worden.

De bekwaamheidseisen gelden voor alle typen opleidingen en varianten, onafhankelijk van de duur van de opleiding en de manier van verwerving, en onafhankelijk van de omvang van de vakinhoudelijke component (die per opleiding verschilt).
Het LPBO vindt de bepaling van het minimumniveau, het masterniveau en het expertniveau een landelijke aangelegenheid die zo snel mogelijk ter hand moet worden genomen.

Klik hier om kosteloos meer exemplaren aan te vragen.