lero afdruk van url http://www.leroweb.nl/lero/kennisbasis/5251. Datum: 18 May 2012

Werkgroependag van de Velon 'De kennisbasis van lerarenopleiders: wat doe je ermee?'

Datum 06/12/2011 Auteur Tjitske Idsinga Bron Velon

Werkgroependag van de VELON
'De kennisbasis van lerarenopleiders; wat doe je ermee?'
11-11-11. Fontys Hogescholen, Tilburg

Op de dag waarop in Zuid Nederland het carnaval begint, kwamen 180 leden en aspirantleden van de VELON bijeen voor de jaarlijkse studiedag. Zoals gebruikelijk is de dag inhoudelijk gevuld door work-shops, verzorgd door de verschillende werkgroepen die de vereniging kent met een Keynote als af-trap. Anders dan gebruikelijk is de Keynote door drie mensen uitgesproken. Drie sprekers lieten ons ieder door een ander sleutelgat gluren naar het nut en de rijkdom van de Kennisbasis.

Het beroep van de lerarenopleider
In zijn bijdrage vertelt Bob Koster kort iets over de opbouw van de Kennisbasis. Er zijn vier kerndomeinen, twee specialisatiedomeinen en vier verbredingsdomeinen [zie Lunenberg en Dengerink (2010) voor een uitgebreide verantwoording en definiëring van de domeinen]. De kerndomeinen behoren tot het standaardrepertoire van alle lerarenopleiders, de invulling en dus het gebruik van de specialisatiedomeinen (zoals vakdidactiek) hangt af van de specifieke context waarin de lerarenopleider werkt en verbredingsdomeinen zoals onderzoek en curriculumontwikkeling bieden uitdaging voor de ervaren en expert lerarenopleider. De vier kerndomeinen betreffen achtereenvolgens het beroep, opleidingsdidactiek, doceren en begeleiden, en leren en de lerende. Een Kennisbasis is een - voortdurend in ontwikkeling zijnde - geordende en toegankelijk gemaakte verzameling van kennis van de beroepsgroep. Voor de beroepsgroep van belang omdat ze daarmee laat zien dat het om een volwaardig beroep gaat.

De diversiteit van de beroepsgroep
Ellen van den Berg vertelt hoe ze op basis van een heel klein onderzoekje vastgesteld heeft dat de zeer verschillende opleiders (schoolopleider, een hybride opleider en een instituutsopleider) allemaal op eigen wijze naar believen en inzicht gebruik kunnen maken van de verschillende onderdelen van de kennisbasis. Afhankelijk van de context en situatie worden door alle types verschillende soorten kennis ingezet. Lerarenopleiders die een student begeleiden bij een les natuuronderwijs gebruiken afhankelijk van de situatie en zijn/haar eigen voorkennis bijvoorbeeld vakdidactische kennis, kennis over curriculumontwerpen en kennis over begeleiden.

Mieke Lunenberg gaat in op de wijze waarop de kennisbasis ondersteuning kan bieden bij de professionele ontwikkeling van lerarenopleiders. Ze baseert haar informatie op een onderzoek dat gedaan is naar wensen rondom professionele ontwikkeling bij leden van de VELON en Lerarenopleiders van de lerarenopleiding voortgezet onderwijs van Fontys. Respondenten geven desgevraagd aan dat ze vooral en met stip behoefte hebben aan meer kennis over opleidingsdidactiek, doceren en begeleiden en aan 'samenwerken in opleidingsscholen'. Die onderwerpen staan ook in de kennisbasis. Lera-renopleiders willen zich professionaliseren door literatuurstudie, workshops en conferenties, collegiale consultatie en door het uitproberen van nieuwe dingen en die systematisch te evalueren. De kennisbasis biedt ideeën en inspiratie voor al deze professionaliseringsactiviteiten.

Het tweede deel van de ochtend en de middag worden gevuld met workshops door de zeven werkgroepen van de VELON: opleiden in de school; passend opleiden; de werkgroep beginnende lerarenopleiders (belero's) de werkgroep Onderzoek; ICT; Multiculturaliteit en de werkgroep Opleiders van opleiders.

De Werkgroep Multiculturaliteit heeft een expert op dit terrein uitgenodigd: Edwin Hoffman. Hoffman laat aan de hand van krachtige casussen uit de onderwijspraktijk zien hoe interculturele communicatie kan verlopen. Hij hanteert een systeemtheoretische benadering gebaseerd op multicollectiviteit, multiculturaliteit en de meervoudige identiteit van mensen. Zijn 'TOPOI structuur' is een aanrader voor iedere lerarenopleider om (interculturele) communicatie goed te kunnen analyseren. Bij TOPOI gaat het steeds om een vijftal vragen die leidend zijn in de communicatie: Wat is precies de vraag?; Wat weet de ander al of nog niet?; Weet de ander waar en hoe hij de informatie kan krijgen die hij nodig heeft?; wat kun je hem/haar leren om die informatie te verkrijgen?; en wordt de informatie begrepen of kan hulp gevraagd worden bij onbegrip? In de middagworkshop presenteren Marianne Driessen en Ellis Eerdmans, beiden onderzoekers van het CINOP een onderzoek over taalbeleid en taalontwikkelende didactiek in de lerarenopleidingen. Lerarenopleidingen binnen de verschillende vakgebieden blijken zeer verschillend om te gaan met taalbeleid en taalontwikkelende didactiek . De werkgroep heeft vastgesteld dat een kritische blik op de kennisbasis vanuit hun perspectief noodzakelijk is. Wellicht is aanvulling nodig.

Andere werkgroepen gebruiken deze dag om in discussie te gaan over de nieuwe ontwikkelingen binnen hun themagebied. Opleiders van opleiders zijn verder gegaan op hun zoektocht naar hun plaats binnen het onderwijs. Centrale termen in het zoekproces zijn: opleiden, de kennisbasis, de persoonlijke identiteit, de beroepsstandaard, registratie en werkcontext en dan ook de vraag hoe deze begrippen zich tot elkaar verhouden. Binnen de bijeenkomsten van de werkgroep onderzoek ging het over onderscheid tussen het afstudeeronderzoek van bachelors en dat van masters.

Op welke indicatoren wordt het een en het ander beoordeeld en zijn er niveauverschillen aan te geven? De werkgroep opleiden in de school presenteert en discussieert over de kwaliteit van praktijkonderzoek op scholen voor primair en voortgezet onderwijs. Passend opleiden heeft workshops over onderzoeksgroepen in het primair onderwijs en over duurzaam onderzoek vanuit een systemisch perspectief. De werkgroep beginnende lerarenopleiders gaat met nieuwe lerarenopleiders in discussie over de wijze waarop de kennisbasis ingezet kan worden. De ICT werkgroep heeft Jo Tondeur uitgenodigd als experts.

Kunstbende Brabant sluit af met een optreden. De dagvoorzitter Quinta Kools rest daarna alleen nog het uitreiken van de bloemen en de uitnodiging voor de borrel.

Gerda Geerdink

Lunenberg, M., & Dengerink, J. (2010) Op weg naar een kennisbasis voor lerarenopleiders. Tijdschrift voor Lerarenopleiders, 31 (2). 65-68.

Meer info klik en foto's hier