Rondetafeldiscussie kwaliteitsborging promotietrajecten!

Datum 15/06/2012 Auteur Tjitske Idsinga, bron: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

De Inspectie van het Onderwijs organiseerde op 31 mei een rondetafeldiscussie over de kwaliteitsborging van promotietrajecten. Doel van de discussie was om inzicht te krijgen in eventuele problemen en risico's rondom de kwaliteitsborging en de mogelijke rol van de inspectie in het bewaken van de promoties.

De inspectie heeft een wettelijke taak om toezicht te houden op de promoties. Tot nu toe heeft zij geen actieve uitvoering gegeven aan deze taak. De kwaliteitsborging regelen de universiteiten in principe zelf in hun promotiereglement en via de promotiecommissies van hoogleraren. Signalen, zoals het aanbieden van verkorte promotietrajecten en een groeiende diversiteit in een internationale context (waarin de promotietrajecten worden gezien als de derde fase van het wetenschappelijk onderwijs, na de bachelor en de master), waren de aanleiding voor de inspectie om in 2011 met een verkenning te starten.

Verkenning
Voor deze verkenning zijn oriënterende gesprekken gevoerd met onder andere het Rectorencollege van universiteiten, de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW), de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), het Promovendi Netwerk Nederland (PNN), de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO), de Onderwijsraad en andere deskundigen.

Hieruit kwam een aantal aandachtspunten naar voren:
• de kwaliteitsborging in de promotiereglementen;
• bestrijding van wetenschapsfraude bij promotieonderzoek;
• de opkomst van Graduate Schools;
• korte promotietrajecten na de researchmaster;
• de promotiepremie;
• de effecten van de externe financiering op de kwaliteit van promotietrajecten;
• de rol van de inspectie.
De bevindingen zijn verwerkt in een interne tussenrapportage die de basis vormde voor casestudies bij vier universiteiten in maart en april. Aandachtspunten uit de verkenning tot dan toe passeerden opnieuw de revue tijdens de rondetafeldiscussie van afgelopen week, in de vorm van dilemma's.

Rondetafeldiscussie
Onder leiding van hoofdinspecteur Rick Steur werd de discussie gevoerd door zo'n vijftien deelnemers van onder andere het Rectorencollege, PNN, KNAW, Onderwijsraad, NWO, OCW en de inspectie.
Gezamenlijk probeerden zij een antwoord te vinden op vragen als: hoe is het gesteld met de kwaliteitsborging van promotietrajecten in Nederland? Welke rol zou de inspectie hierin moeten hebben en hoe kan de inspectie daarin waarde toevoegen? Uit de discussie bleek dat de kwaliteitsborging van promotietrajecten in Nederland er goed voorstaat. De incidenten die de pers haalden, lijken dan ook niet meer te zijn dan incidenten. De rol die de meeste deelnemers daarom zien voor de inspectie is er een als 'brandweer', waarbij ze in actie komt bij ernstige incidenten.

Afspraken
Tijdens de discussie ontstaan al een paar afspraken, zoals een voorstel vanuit de inspectie om de rectoren van feedback te voorzien over de geconstateerde verschillen tussen promotiereglementen. Hans van Duijn, voorzitter van het Rectorencollege, gaat hier graag over in gesprek en is benieuwd naar de resultaten. Hij biedt op zijn beurt aan om de inspectie te betrekken bij een bijeenkomst van rectoren in het najaar: "Het is ook een leerproces voor de inspectie".

Al met al werd de discussie positief ontvangen; deelnemers vonden de aanpak van de verkenning degelijk en constructief. Projectleider Klari-Janne Polder noemde de discussie waardevol: "Het is nu voor het eerst dat de inspectie actief uitvoering geeft aan haar wettelijk taak om toezicht te houden op de promoties."

De hoofdinspecteur sluit af met de conclusie dat er al veel gebeurt aan kwaliteitsborging. Het toezicht op de promoties zal daarom zeer terughoudend zijn en zich voornamelijk beperken tot onderzoek naar eventuele ernstige signalen van onregelmatigheden in de borging van kwaliteit.